ကုိယ္လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းနယ္ပယ္မႇာ မိတ္ေဆြအေပါင္းအသင္း တုိးလာဖုိ့ Networking နည္းလမ္းတခ်ဳိ႕ကုိ သိခ်င္ပါတယ္။
ေအာင္ျမင္တဲ့အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းတစ္ခု တည္ေဆာက္ တဲ့အခါမႇာ ကုိယ္ဘာသိထားတယ္ဆုိတာထက္
ကုိယ္ဘယ္သူ့ ကုိ သိတယ္ဆုိတာက ပုိၿပီးအေရးပါလာတယ္ဆုိတာကုိ ေတြ႕ရပါတယ္။
Networking နဲ့ပတ္သက္တဲ့ အသံုး၀င္မယ့္ နည္းလမ္းတခ်ဳိ႕ကုိ
ေဖာ္ျပေပးခ်င္ပါတယ္။
၁။ ကုိယ္ဘာလုပ္ခ်င္တယ္ဆုိတာကုိ အရင္ဆံုးသတ္မႇတ္ပါ။
ကုိယ္ဘာေၾကာင့္ Networking လုပ္ခ်င္မႇန္း ကုိယ့္ ဘာသာကုိယ္ မသိဘူးဆုိရင္
ကုိယ့္ရဲ႕ေပါင္းသင္းဆက္ ဆံမႈကြန္ရက္ကုိ မႇန္မႇန္ကန္ကန္တုိးခ်ဲ႕ႏုိင္မႇာ
မဟုတ္တဲ့ အတြက္ နည္းဗ်ဴဟာအရင္ခ်မႇတ္ဖုိ့ အေရးႀကီးပါတယ္။ အျပန္အလႇန္
ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈထဲကေန ဘယ္လုိ ရလဒ္မ်ဳိးရရႇိခ်င္တယ္ဆုိတာကုိ
သတ္မႇတ္ဆံုးျဖတ္ပါ။ ကုိယ့္ရဲ႕စီမံကိန္းတစ္ခု ပုိမုိေကာင္းမြန္လာဖုိ့အတြက္၊
ဒါမႇမဟုတ္ ကိုယ့္ရဲ႕စလုပ္ခါစလုပ္ငန္း ပုိၿပီးခ်ဲ႕ထြင္ခ်င္ တဲ့အတြက္
အႀကံၪာဏ္လုိအပ္တာမ်ဳိးဆုိရင္ေတာ့ ကုိယ့္ ရဲ႕ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈခ်ဲ႕ထြင္တဲ့
ရည္ရြက္ခ်က္က သတင္းအခ်က္အလက္ (အဲဒီအႀကံၪာဏ္) ရဖုိ့အတြက္ ဆုိတာကုိ
ရည္ရြယ္သတ္မႇတ္ပါ။ ပေရာ္ဖက္ရႇင္နယ္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု၊ ဒါမႇမဟုတ္
ကုမၸဏီတစ္ခုမႇာအလုပ္ရ ဖုိ့အတြက္ ကုိယ့္ရဲ႕ကြၽမ္းက်င္မႈစြမ္းရည္ေတြကုိ ထုတ္
ေဖာ္ျပသခ်င္တယ္ဆုိရင္ေတာ့ အဲဒီအလုပ္အကုိင္နဲ့ အသင့္ေတာ္ဆံုးပုဂၢိဳလ္ဟာ
သင္ပဲျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ ျပသႏုိင္ဖုိ့အတြက္ လုိအပ္တဲ့အရာေတြကုိ ျပင္ဆင္ဖုိ့
လုိပါတယ္။ Networking လုပ္ရတဲ့ ရႇင္းလင္းတဲ့ရည္ရြယ္
ခ်က္အေၾကာင္းအရာရႇိၿပီဆုိရင္ေတာ့ ေတြ႕ဆံုရင္းႏႇီးတဲ့ အပုိင္းကုိ
ပ်ဳိးေထာင္ဖုိ့ လြယ္ကူသြားပါၿပီ။
၂။ အက်ဳိးရႇိၿပီး ထိေရာက္တဲ႕စကား၀ုိင္းေတြကုိ ဖန္တီးပါ။
ဓာတ္ေလႇကားထဲမႇာ ထိပ္တန္းပေရာ္ဖက္ရႇင္နယ္သမား ေတြနဲ့
ေတြ႕ဆုံရတဲ့အခါမ်ဳိးမႇာ သင့္အေနနဲ့ စကၠန့္ ၆၀ ေလာက္အခ်ိန္ပုိင္းအတြင္းမႇာ
သင္ဘယ္သူဆုိတာကုိ သူတုိ့သိေအာင္နဲ့ သူတုိ့နဲ့ စကားေျပာဆုိတာကေန သင္ဘာကုိ
ရခ်င္သလဲဆုိတာကုိ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ အ စြမ္းအစ သင့္မႇာရႇိပါတယ္။ Networking
ဆုိတာ အျပန္အလႇန္အားထုတ္ေျပာဆုိမႈျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ မေမ့ပါနဲ့။
လုိအပ္တာကုိေျပာ၊ ဆီေလ်ာ္တဲ့ေမးခြန္းေတြ ကုိေမးၿပီး အခ်ိန္မေလာက္ေတာ့ရင္
ေကာ္ဖီေသာက္ဖုိ့ ဆက္သြယ္မယ္ဆုိတဲ့အေၾကာင္းေျပာပါ။ ေတြ႕ဆံုေဆြး
ေႏြးပဲြေတြမႇာဆုိရင္ ဆက္သြယ္ရမယ့္အခ်က္အလက္ ေတြကုိေတာင္းဖုိ့ အၿမဲသတိရပါ။
အဓိပၸာယ္ရႇိတဲ့စကား ၀ုိင္းေတြကုိ အခြင့္ေရးရသမ်ဖန္တီးၿပီး ေနာက္ပုိင္းမႇာ
လည္း ကုိယ္နဲ့မိတ္ဖြဲ႕စကားေျပာတဲ့သူကုိ ဆက္သြယ္ၿပီး
ပုိမုိေလးနက္တဲ့စကား၀ုိင္းနဲ့ ရင္းႏႇီးမႈကုိ ပုိမုိတုိးတက္ ေအာင္
အားထုတ္ပါ။
၃။ ကုိယ္႕ရဲ့ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈအသုိင္းအ၀ုိင္းကုိ ခ်ဲ့ထြင္ဖုိ့အတြက္ အခ်ိန္ဇယားသတ္မႇတ္ပါ။
Networking အတြက္ အခ်ိန္ဇယားသတ္မႇတ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္မယ္ဆုိရင္ တကယ့္ကုိ
အက်ဳိးရႇိထိေရာက္လာမႇာပါ။ ပေရာ္ဖက္ရႇင္နယ္ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ့ ေတြ႕ဆံုဆက္ဆံ
မႈမ်ားလာေလေလ သင့္ရဲ႕လုပ္ငန္းခြင္ဘ၀မႇာ ႀကီးမားတဲ့ အက်ဳိးေက်းဇူးေတြ
ရရႇိလာမႇာျဖစ္တယ္။ ကုိယ့္ရဲ႕ေန့စဥ္၊ အပတ္စဥ္၊ လစဥ္အခ်ိန္ဇယားထဲမႇာ
Networking အတြက္ အခ်ိန္သတ္သတ္မႇတ္မႇတ္ထားရႇိလုပ္ေဆာင္ မယ္ဆုိရင္ေတာ့
ကုိယ့္မႇာအေရးပါတဲ့အဆက္အသြယ္ေတြ တုိးပြားလာပါလိမ့္မယ္။
၄။ ကုိယ္႕လုပ္ငန္းအေပၚမႇာ စိတ္အားထက္သန္မႈရႇိပါ။
သင့္အေနနဲ့ ကုိယ့္ရဲ႕လုပ္ငန္းအေပၚမႇာ စိတ္အားထက္
သန္ျပင္းျပမႈမရႇိဘူးဆုိရင္ေတာ့ သင့္ရဲ႕လုပ္ငန္းခြင္ဘ၀ အဆင့္ျမင့္တက္လာဖုိ့
အခြင့္အလမ္းနည္းပါးသြားပါလိမ့္မယ္။ ေမးခြန္းေတြေမးတာမ်ဳိးနဲ့ သင့္ရဲ႕
ကြၽမ္းက်င္မႈနဲ့ တစ္မူထူးျခားတဲ့စြမ္းရည္ေတြကုိ
ေဖာ္ထုတ္ျပသတာမ်ဳိးလုပ္ၿပီး သင့္ရဲ႕လုပ္ငန္းနယ္ပယ္က
အဆက္အသြယ္အေပါင္းအသင္းေတြနဲ့ အၿမဲထိေတြ႕ဆက္ဆံပါ။
ဒါကသင့္ရဲ႕ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈ အသုိင္းအ၀ုိင္း ခ်ဲ႕ထြင္ေရးရည္ရြယ္ခ်က္ေတြကုိ
ေရႇ႕ဆက္အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ႏုိင္ဖုိ့ အေထာက္အကူျဖစ္ေစမႇာပါ။
၅။ ကုိယ္ေျပာခဲ႕တဲ႕စကားအေပၚမႇာ အေလးထားၿပီး တာ၀န္ယူပါ။
ကုိယ္က ဘာလုပ္မယ္ဆုိၿပီးေျပာခဲ့တဲ့ စကားအေပၚမႇာ တာ၀န္ယူၿပီး
ဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ပါ။ ပေရာ္ဖက္ရႇင္နယ္ပုဂၢိလ္ေတြဟာ အလုပ္မ်ားတဲ့သူေတြ
ျဖစ္တဲ့အတြက္ သင္က သင့္ရဲ႕ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္၊ ဒါမႇမဟုတ္
လုပ္ငန္းအေၾကာင္းကုိ အီးေမးလ္ပုိ့ေပးမယ္ လုိ့ေျပာခဲ့ရင္ အဲဒါကုိ
ျဖစ္ႏုိင္သမ်အျမန္ဆံုးလုပ္ေဆာင္ပါ။ ကုိယ္ေပးခဲ့တဲ့ကတိေတြကုိ ထိန္းသိမ္းတာဟာ
သင္ဟာ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့သူျဖစ္တယ္ဆုိတာကုိ ျပသေနျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
၆။ ကုိယ္႕ရဲ့အဆက္အသြယ္ေတြကုိ အစီစဥ္တက် စာရင္းျပဳစုပါ။
ကုိယ့္ရဲ႕အေပါင္းအသင္း အဆက္အသြယ္စာရင္းဟာ ရႇင္းရႇင္းလင္းလင္းမရႇိဘဲ
႐ႈပ္ေထြးေနမယ္ဆုိရင္ ဂ႐ု မစုိက္ အေလးမထားတာကုိ သက္ေသျပေနတာျဖစ္ တယ္။
လူမႇားၿပီးဆက္သြယ္မိတဲ့အျဖစ္မ်ဳိးကုိ သင့္အေနနဲ့ ႀကံဳခ်င္မႇာ
မဟုတ္ပါဘူး။ဒါေၾကာင့္ ကုိယ့္ရဲ႕လုပ္ငန္းခြင္
အေပါင္းအသင္းအဆက္အသြယ္ေတြရဲ႕စာရင္း၊ ကုမၸဏီအေၾကာင္း
အေသးစိတ္အခ်က္အလက္ေတြနဲ့ တစ္ဦး ခ်င္းစီရဲ႕ ကြၽမ္းက်င္မႈစြမ္းရည္ေတြကုိ
စာရင္းျပဳစုပါ။
၇။ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးကုိ ရဲရဲ၀ံ႕၀ံ႕တည္ေဆာက္ပါ။
ကုိယ္က ႀကိဳတင္စီမံကိန္းခ်ထားတာမ်ဳိးမဟုတ္တဲ့ ေပါင္း သင္းဆက္ဆံမႈ
အခြင့္အေရးေတြအတြက္ တံခါးဖြင့္ထား ပါ။ ကုိယ့္ရဲ႕ဘ၀တစ္ခုလံုးကုိ လူေတြနဲ့
ေပါင္းသင္းဆက္ ဆံမႈအခြင့္အေရးတစ္ရပ္လုိ့႐ႈျမင္ၿပီး ပေရာ္ဖက္ရႇင္နယ္
ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ့ ေတြ႕ဆံုခ်ဥ္းကပ္ရတဲ့အခါမ်ဳိးမႇာ ေၾကာက္
လန့္မိတာမ်ဳိးျဖစ္တတ္ေပမဲ့ ရဲရဲရင့္ရင့္နဲ့ ျပဳမူဆက္ဆံပါ။ ဒါဟာ
ကုိယ့္ကုိယ္ကုိယ္ ယံုၾကည္မႈတုိးပြားလာေစၿပီး သင့္ရဲ႕လုပ္ငန္းခြင္ဘ၀
တုိးတက္ျမင့္မားေစမႇာ ျဖစ္ပါတယ္။
CEO
ဂ်ပန္ႏွင့္ ျမန္မာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္
ေပၚေပါက္လာမည့္ ရန္ကုန္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းအတြက္ စာရင္းတင္ရန္
ျပင္ဆင္သည့္ကုမၸဏီႏွစ္ခုရွိ ရွိေသးေၾကာင္း စေတာ့ အိတ္ခ်ိန္း
အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး အဖြဲ႕ဦးေဆာင္သူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္သိမ္း က ၂၄-၅-၂၀၀၄ ရက္တြင္ ေျပာၾကားသည္။
ျပည္တြင္းရွိ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္ မိမိရွယ္ယာမ်ားကို
ေရာင္းခ်လိုပါက စေတာ့ အိတ္ခ်ိန္းတြင္ စာရင္းတင္၍ ေရာင္းခ်မည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္
ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္လာျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္သိမ္းက “ရွယ္ယာေတြ အေရာင္း အ၀ယ္လုပ္တဲ့
ေစ်းကြက္ႀကီးတစ္ခုေပါ့ေနာ္။ ေခတ္မီတဲ့ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ဒါရွိတယ္။
အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီက ရွယ္ယာထုတ္ေရာင္းခ်င္ရင္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းမွာ
စာရင္းသြင္းရတယ္။ ကုမၸဏီတိုင္းကိုေတာ့ စာရင္း တင္ခြင့္မေပးဘူး။
သူတို႔မွာေပတံေတြရွိတယ္။ ဆိုလိုတာက ဒီကုမၸဏီသည္ ခိုင္မာမႈရွိ၊ မရွိ၊ ကုမၸဏီ
အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူေတြက ေတာ္၊ မေတာ္၊ အဲဒါေတြကို စီစစ္တဲ့ေပတံေတြရွိတယ္။
သတ္မွတ္ထားတဲ့ အခ်က္ေတြနဲ႔ကိုက္ညီတဲ့ ကုမၸဏီေတြကိုပဲ စာရင္းတင္ခြင့္ေပးတယ္။
စာရင္းတင္ခြင့္ရတဲ့ ကုမၸဏီေတြ ကသာလွ်င္ ရွယ္ယာထုတ္ေရာင္းခြင့္ရွိတယ္။
စာရင္းတင္ခြင့္ရတဲ့ ကုမၸဏီေတြက ေရာင္းတဲ့ရွယ္ယာ ေတြကို ေရာင္းမယ္ဆိုရင္
အျပင္ကေရာင္းတဲ့ ရွယ္ယာေတြထက္စာရင္ ပိုၿပီးစိတ္ခ်ရတာေပါ့” ဟုဆို သည္။
လက္ရွိတြင္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္သည့္အေနျဖင့္ AGD ဘဏ္ႏွင့္
MAPCO တို႔က ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး ထက္မံ၍လည္း ကုမၸဏီသံုးခုခန္႔
စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းတြင္ စာရင္းတင္ရန္အတြက္ ျပင္ဆင္မႈမ်ားျပဳလုပ္ရန္ရွိေၾကာင္း သိရသည္။
KnowledgeOfManagement
စေတာ့ရွယ္ယာေဈးကြက္ကို အေကာင္အထည္ေဖၚေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ကာလ မွာဘဲ အမ်ားနဲ့
သက္ဆိုင္တဲ့ ကုမၸဏီေတြဟာလဲ မိမိတို့ရဲ့ ရွယ္ယာေတြကို အ မ်ားျပည္ သူကို ထုတ္
ေရာင္းဖို့ စီစဥ္ေနျကတာကို ေတြရ ပါတယ္။ အခို့်ကုမၸဏီေတြ
ဟာလည္း လုပ္ငန္းစတင္ဖို့ အဆင့္သင့္ျဖစ္ေနၾကၿပီး အမ်ားျပည္သူကို ရွယ္ယာေတြ
ဖိတ္ေခၚေရာင္းခ်ဖို့ျပင္ ဆင္ေန ျကသလို အခို့်လဲ လုပ္ငန္းမစတင္နိုင္ေသး ဘဲ
ျကို တင္ျပင္ဆင္မႈ ေတြ၊ ျဖစ္နိုင္ေျခရိွမႈ ေလ့လာေရးလုပ္ငန္းေတြ ၊ ထုတ္ေဝသူ
နဲ့ ျဖန့္ေဝေရာင္းခ်သူမ်ား၊ ေရွ့ေနမ်ား၊ စာရင္းကိုင္ အဖဲြ့မ်ား နဲ့
ျကိုတင္ညိွနိွုင္း မႈေတြ လုပ္ေနျကတာကိုလဲ ေတြ့ျမင္ေနရပါတယ္။
ဒီေနရာမွာ
ရွယ္ယာထုတ္ေဝသူနဲ့ ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူတို့ အျကားမွာ ရွယ္ယာေတြကို
တာဝန္ခံျဖန့္ ခိ်ေရာင္းခ်ေပးမယ့္အဖဲြ့အစည္းမ်ားရဲ့
အခန္းက႑ဟာအေရးပါတဲ့ေနရာမွာ ရပ္တည္လ်က္ရိွပါတယ္။ အဲဒီ
တာဝန္ခံျဖန့္ခိ်ေရာင္းခ်မယ့္ လုပ္ငန္းဟာ စေတာ့ေဈး ကြက္ျကီး ရဲ့
ကနဦးေရွ့ေျပးအဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန ရာမွာ ထုတ္ေဝေရာင္း ခ်မည့္ ကုမၸဏီနဲ့
ရွယ္ယာျဖန့္ခိ်ေရာင္းခ်ေပးမယ္သူတို့ဟာ(due-diligence) လို့ေခၚ တဲ့
ျကိုတင္ညိွ နိႈင္း မႈအစည္းအေဝးမ်ားကို ျကိမ္ဖန္မ်ားစြာေဆြးေနြး လုပ္ေဆာင္ျက
ရပါတယ္။ ေဆြးေနြးျပီးတဲ့ ေနာက္ အမ်ားျပည္သူေတြကို ရွယ္ယာ ထုတ္ေဝေရာင္း
ခ်မယ့္(IPO process) အတြက္ ထုတ္ေဝ သူနဲ့ ျဖန့္ေဝ ေရာင္းခ် ေပး မယ့္သူမ်ားဟာ
စာခု်ပ္စာတမ္းမ်ားခု်ပ္ဆိုကာ လုပ္ငန္း စဥ္အဆင့္မ်ားခ်မွတ္ေဆာင္
ရြက္ျကရပါတယ္။ စေတာ့ေဈးကြက္ စည္းမ်ဥ္းေတြအရ ထုတ္ ေဝေရာင္းခ်သူတို့ရဲ့
အေျကာင္းခ်င္း ရာေတြကိုက်က်နန မေလ့ လာဘဲ ျပည္သူကို ေရာင္းခ်ေပး လို့
တစ္ခိ်န္မွာ မွားယြင္း မႈျဖစ္လာပါက တရားစဲြမႈေတြျဖစ္လာ နိုင္လို့ ျဖစ္ပါ
တယ္။ တာ ဝန္ခံျဖန့္ ခိ် ေရာင္း ခ်မယ့္အဖဲြ့ေတြဟာ
ရွယ္ယာေရာင္းခ်တဲ့(underwriting) နည္းစနစ္ မ်ား ျဖစ္တဲ့့ firm commitment,
best effort, stand-by agreement တစ္ ခုခုနဲ့ ေရာင္းခ်ေပး ေလ့ ရိွပါတယ္။
ဘယ္လိုနည္းစနစ္နဲ့ဘဲ ေရာင္းခ်သည္ျဖစ္ေစ ဒီလိုတာဝန္ခံျဖန့္ခိ်ေရာင္းခ် မယ့္
အဖဲြ့ ေတြဟာ တည္ဆဲ ဥပေဒမ်ားအရ ျဖန့္ခိ်ေရးလိုင္စင္မ်ားရယူဖို့လိုအပ္ပါတယ္။
ကုမၸဏီမ်ားဟာ ရွယ္ယာမေရာင္းခင္မွာ underwriter
မ်ားနဲ့တိုင္ပင္ေရးဆဲြထားတဲ့ ကုမၸဏီရဲ့ လုပ္ငန္းလမ္းညႊန္ရွင္းတမ္း
(prospectus) ကို ျကိုတင္ေဝငွရမွာျဖစ္ျပီး ျပည္ သူေတြအေနနဲ့ လုပ္ငန္း
လမ္းညႊန္ရွင္းတမ္းထဲ အခ်က္ေတြ၊ ဦးေဆာင္မယ့္လူေတြကို ယံုျကည္စိတ္ခ်ရင္
ဝယ္ယူနိုင္ျကပါတယ္။ ဒါေပ မယ့္ လုပ္ငန္းလမ္း ညႊန္ရွင္းတမ္း ကိုေတာ့ ရင္းနီွး
ျမွုပ္နံွသူေတြ ၊ သုေတသီေတြ ေလ့လာျကဖို့ အခိ်န္ တစ္ခု ေတာ့ ေပးရ
မွာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ အလားအလာ ညႊန္း တမ္းမွာ risk factor ေတြထည့္ ေရးထား
သလား၊ ကုမၸဏီရဲ့ ေရတို-ေရရွည္စီမံကိန္း ေတြပါဝင္သလား၊ တည္ေထာင္သူ ဒါရိုက္
တာမ်ားနဲ့သူတို့ရဲ့ အေျကာင္း ခ်င္းရာေတြ ပါဝင္ရဲ့လား၊ ကုမၸဏီကိုေန့တဓူဝ
ေမာင္းနွင္ မယ့္ အဆင့္ျမင့္အရာရိွေတြက ဘယ္သူေတြလဲ ၊ ေရာင္းခ်လို့ရမယ့္
ေငြကို သံုးစဲြမယ့္ ေနရာေတြ ေဖၚျပထားရဲ့လားစသည္ျဖင့္ စစ္ေဆးျကည့္
သင့္ပါတယ္။
၂ဝ၁၃ ခု ဇူလိုင္လ (၃၁) ရက္ေန့ကမွ နိုင္ငံေတာ္ကျပဌာန္းခဲ့တဲ့
ေငြေခ်းသက္ေသ ခံလက္ မွတ္ မ်ား လဲလွယ္ေရာင္းဝယ္ေရး ဥပေဒ ပုဒ္မ (၂၃) မွာ
စေတာ့ေဈးကြက္ မွာ ေလွ်ာက္ထားနိုင္တဲ့ လိုင္စင္ အမို်း
အစားေတြကိုေဖၚျပထားျပီး အဲဒီလိုင္စင္ေတြ ကေတာ့ (က)
ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္မ်ား ကိုယ္ပိုင္ ေရာင္း ဝယ္ျခင္း လုပ္ငန္း လိုင္စင္
(ခ) ေငြေခ်း သက္ေသခံလက္မွတ္အကို်းေဆာင္ သို့မဟုတ္ ကိုယ္စား လွယ္လုပ္ ငန္း
လိုင္စင္ (ဂ) ေငြေခ်းသက္ေသခံ လက္မွတ္မ်ားကို တာဝန္ခံ၍တစ္ ဆင့္
ျဖန့္ခိ်ေရာင္းခ်ျခင္းလုပ္ငန္းလိုင္စင္ (ဃ) ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွမႈအတြက္ အျကံေပးလိုင္စင္ (င) ေငြေခ်း သက္ေသ ခံလက္ မွတ္
ကုမၸဏီ ကိုယ္စားလွယ္လိုင္စင္ စသည္ျဖင့္ သတ္မွတ္ထား ေျကာင္းေတြ့ ရိွရပါတယ္။
တစ္ခါ ေငြေခ်းသက္ ေသခံ လက္မွတ္လဲလွယ္ေရာင္းဝယ္ေရး ဥပေဒ အခန္း(၁၂)
တားျမစ္ခ်က္နွင့္ ျပစ္ဒါဏ္မ်ားဆိုတဲ့ အပိုင္းရဲ့ ၊ ပုဒ္မ (၅၆) မွာမည္သူမွ်
(က) လုပ္ငန္းလိုင္စင္မရိွဘဲ ေငြေခ်း သက္ေသခံလက္မွတ္လုပ္ငန္း တစ္ခုခုကို
လုပ္ ကိုင္ျခင္း မျပုရဆိုျပီးေဖၚျပထားတာကိုေတြရပါတယ္။
မျကာေသးမီက
သတင္းစာထဲမွာကုမၸဏီျကီးတစ္ခုက ရွယ္ယာေတြကို အမ်ားျပည္သူကို ကမ္း လွမ္း
ေရာင္းခ်ျခင္း (IPO) ျပုလုပ္ရာမွာ ပုဂၢလိကဘဏ္ေတြ
မွတစ္ဆင့္ေရာင္းခ်ဖို့စီစဥ္ေနတဲ့ သတင္းကိုဖတ္ လိုက္ရပါတယ္။ ရုတ္တရက္ ျကည့္
လိုက္ရင္ေတာ့ နိုင္ငံတစ္ဝွမ္းလံုးမွာရိွတဲ့ ျပည္သူေတြ ရဲ့ လက္ထဲကို ပုဂၢလိ
ကဘဏ္မ်ားမွတစ္ဆင့္ ရွယ္ယာေတြ အေရာက္ ထည့္မယ္ ဆိုတာ ေကာင္းမြန္
သလိုလိုျဖစ္ေပမယ့္ ဘဏ္မ်ားကို ရွယ္ယာ ေဈးကြက္မွာ အေရာင္းကိုယ္ စား
လွယ္အျဖစ္ခန့္ အပ္တယ္ဆိုတာဟာ ျပဌာန္းထားတဲ့ ေငြေခ်း သက္ေသခံ ဥပေဒနဲ့ညီ ညြတ္
ျခင္းရိွမရိွေတာ့ ျပန္လည္စိစစ္ဖို့လိုပါတယ္။ ဘဏ္တစ္ခုျဖစ္ျဖစ္ ၊ အျခား ေသာ
ကုမၸဏီ အဖဲြ့အစည္း တစ္ခုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ဒီလိုစေတာ့ရွယ္ယာေတြကို အမ်ားျပည္သူကို
တာဝန္ခံျဖန့္ခိ် ေရာင္း ခ်သူ underwriter အျဖစ္၊ sale agent အျဖစ္
တာဝန္ေပးေရာင္း ခြင့္ျပုဖို့ဆိုရင္ ဥပေဒအရ လိုင္စင္ ရယူရမယ္ဆိုတာကေတာ့
မျငင္း နိုင္တဲ့ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဏ္ ေတြ ဟာ ကုမၸဏီရဲ့ banker အျဖစ္ေဆာင္
ရြက္နိုင္ေပ မယ့္ sale agent အျဖစ္အသံုး ခ်နိုင္မခ်နိုင္ ဆိုတာ ျပန္သံုး
သပ္ျက ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ျပဌာန္းထားတဲ့ ဥပေဒတစ္ရပ္ကို လ်စ္လူ် ရွု
ေဆာင္ရြက္ျပီး ဘဏ္ေတြကို ရွယ္ယာ ကိုယ္စား လွယ္ေတြ အျဖစ္ေပးမယ္ဆိုေစဦးေတာ့
အျခားေသာ public company အသစ္မ်ားကပါ ဘဏ္ေတြကို ေရာင္းခ်ဖို့
ကမ္းလွမ္းလာရင္ ဘဏ္ေတြက ေရာင္းခ်ေပး မွာလား၊ ဒီတစ္ခုက်ေတာ့ ေရာင္းေပးျပီး
အျခား ကုမၸဏီ ေတြက် ေတာ့ မေရာင္းေပးနိုင္ဘူးလားဆိုတဲ့ ေစာဒက မ်ား တက္လာ
နိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာနိုင္ငံ မွာမျကာခဏ ျကားေနရတဲ့ level playing
field ဆိုတဲ့ မွ်တစြာ ယွဥ္ျပိုင္နိုင္မႈ တစ္ခု ဆံုးရံွုး သြားနိုင္တဲ့ အေျခ
အေနလဲ ျဖစ္ပါတယ္။
တကယ္ လို့ ပုဂၢလိကဘဏ္မ်ားကို စေတာ့ရွယ္ယာေဈးကြက္မွာ
ပါဝင္လိုပါကလည္း ၄င္းဘဏ္ တို့ကို လက္ေအာက္ခံ ကုမၸဏီမ်ားအျဖစ္ ဖဲြ့စည္းေစကာ
ေငြေခ်း သက္ေသခံ လက္မွတ္ဥပေဒ အခန္း(၄)ပါျပဌာန္း ခ်က္မ်ားနဲ့ အညီ
ေငြေခ်းသက္ေသ ခံ လက္မွတ္လုပ္ငန္းလိုင္စင္မ်ား ေလွ်ာက္္ ထား
ရယူရမွာျဖစ္ပါတယ္္။ ဒါဆို ရင္စေတာ့အိတ္ခိ်န္းရဲ့ အဖဲြ့ဝင္မ်ားအျဖစ္လဲ
ပါဝင္ေဆာင္ရြက္နိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
စေတာ့ေဈးကြက္က သတ္မွတ္ထားတဲ့
စာရင္းဝင္စံမ်ားကို မမီွေသးတဲ့စေတာ့မ်ားကို အေရာင္း အဝယ္ျပု
လုပ္တဲ့ေကာင္တာေဈးကြက္ (over-the -counter) ကိုတည္ေထာင္ လိုပါကလည္း ေငြေခ်း
သက္ေသခံလက္မွတ္ ဥပေဒ အခန္း (၈) ပါသတ္မွတ္ျပဌာန္းခ်က္မ်ားနဲ့ အညီ
securities company အနည္းဆံုး (၃) ခုပါဝင္တဲ့ ေကာင္တာေဈးကြက္ ထူေထာင္ရန္
ေလွ်ာက္ ထားနိုင္ပါတယ္။ အဲဒီေကာင္တာ ေဈးကြက္မွာ စေတာ့အိတ္ခိ်န္း ျကီးမွာ
စာရင္း မဝင္နိုင္ေသးတဲ့ စေတာ့ေတြကိုေရာင္း ခ်နိုင္ မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ဝယ္ထားသူေတြအတြက္လဲ liquidity ျဖစ္ေစသလို မွ်တ ၊ ပြင့္လင္းျပီး ထိေရာက္တဲ့
ေဈးကြက္တစ္ခုကိုလည္း ဖန္တီး ေပးရာေရာက္ပါတယ္။
ျမန္မာနိုင္ငံရဲ့
စေတာ့ေဈးကြက္ဟာ ယခုမွစတင္ကာစျဖစ္ပါတယ္္။ ျကိုတင္ျပင္ ဆင္မႈမ်ားစြာ ေဆာင္
ရြက္ေနေသာျကားကာလျဖစ္ပါသည္။ ဥပေဒျပဌာန္းျပီး စည္းမ်ဥ္းမ်ား မထြက္ေသးသည့္
အခိ်န္၊ စည္းမ်ဥ္း ထိန္း ေက်ာင္းသည့္အဖဲြ့ SEC ဖဲြ့စည္းရန္ျပင္ဆင္ ေနတဲ့ကာလ
ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ားနွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ကုမၸဏီမ်ား အေနနဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံ
ကုမၸဏီဥပေဒအရ အမ်ားျပည္သူသို့ ကမ္းလွမ္း ေရာင္းခ် ျခင္းကို မိမိတို့
ကိုယ္တိုင္ ေရာင္း ခ်နိုင္ေပမယ့္လည္း တာဝန္ခံဖ်န့္ခိ်ေရာင္းခ်ျဖင္းမ်ားဟာ
အျခား ေသာ ဥပေဒမ်ားျဖစ္တဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ ေငြေရးေျကးေရးအဖဲြ့ အစည္း
မ်ားဥပေဒ၊ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ ဗဟိုဘဏ္ ဥပေဒမ်ားနွင့္ကိုက္ညီမႈရိွမရိွ
ကိုလည္း ျပန္ လည္ သံုးသပ္ျက ဖို့ လို မယ္ လို့ထင္ ပါတယ္။ “Bagan Capital မွ
အျကီး တန္း ဒုတိယ ဥကၠဌ ဝီလီယံေအာင္းက ျမန္မာနိုင္ငံ စေတာ့ ေဈးကြက္ မွာ
ရွယ္ယာ ထုတ္ေဝေရာင္းခ်သူေတြဟာ ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူေတြလက္ထဲကို တိုက္ရိုက္
ေရာင္း ခ်တဲ့ စနစ္ကို က်င့္သံုးေနဆဲျဖစ္ပါတယ္၊
နိုင္ငံျခားစေတာ့ေဈးကြက္ေတြမွာဆိုရင္ အမ်ားျပည္သူကိုေရာင္းခ်ရာမွာ အဆင့္
ေပါင္းမ်ားစြာကိုျဖတ္သန္းရပါတယ္။ သုေတသန အဖဲြ့ေတြ၊
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွမႈဘဏ္ေတြ၊ တာဝန္ခံျဖန့္ခိ် ေရာင္းခ် သူေတြ၊ တဲြဖက္တာဝန္ခ
ံေရာင္း ခ်သူေတြ စသည့္ျဖင့္အဆင့္မ်ားစြာကို ျဖတ္သန္းျက ရပါတယ္။
နိုင္ငံျခားမွာက အမ်ားနဲ့ သက္ဆိုင္ တဲ့ ကုမၸဏီကို စေတာ့အိတ္ခိ်န္းမွာ
စာရင္းဝင္မယ္ ဆိုတဲ့စိတ္နဲ့ဖဲြ့ျကပါတယ္၊ ဒီမွာေတာ့ ဘာေျကာင့္မွန္းမသိေပမယ့္
အခို့်အမ်ားပိုင္ေတြက စေတာ့အိတ္ခိ်န္း ကို စာရင္း ဝင္ဖို့ စိတ္မဝင္စား
ျကတာကို ေတြ့ရပါ တယ္၊ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီ ေတြဟာ စေတာ့ အိတ္ခိ်န္း ဥပေဒ
ကိုလိုက္နာဖို့လိုပါတယ္” လို့ဆိုခဲ့ ပါ တယ္။
https://www.facebook.com/KnowledgeOfManagement
ေဈးကြက္စီးပြားေရးစနစ္တစ္ခုအတြင္းစေတာ့အိတ္ခိ်န္း၏အေရးပါပံုကို
မျကာခဏေရး သားခဲ့ပါသည္။ ကာလ ရွည္ ေငြေျကးအရင္းအနီွး
အျမဲတေစလိုအပ္လ်က္ရိွသည့္ စီးပြားေရး စနစ္အတြင္းတြင္ စေတာ့ေဈးကြက္သည္
စီးပြားေရး စနစ္၏ဗဟိုခ်က္မအျဖစ္ ရပ္တည္လ်က္ရိွ ကာ
ေငြေျကးပိုသူနွင့္လိုသူတို့အျကား ေပါင္းကူးသဖြယ္ေဆာင္ရြက္ေပးေန သည္မွာအထင္ အရွားျဖစ္ပါသည္။ နိုင္ငံတစ္ခု၏ စီးပြားေရးစနစ္ကို ဝိုင္းရံေနသည့္
အဓိကက႑ျကီး (၃) ခုရိွပါ သည္။ ယင္းက႑ျကီးမ်ားမွာ (၁)
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူမ်ား (၂) ကုမၸဏီမ်ားနွင့္ (၃) စေတာ့အိတ္ခိ်န္း
တို့ျဖစ္ပါသည္။ ဤ က႑ျကီး သံုးရပ္ဟန္ခ်က္ညီညီလည္ပတ္ေနပါက
နိုင္ငံ၏စီးပြားေရးကို အားေကာင္းလာေစျပီး ဖံြ့ျဖိုးတိုးတက္မႈကို ရရိွ
ေစပါသည္။
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူတို့သည္ မိမိတို့၏ေငြေျကးမ်ားကို စေတာ့ရွယ္ယာမ်ားဝယ္ယူရင္းနီွးျကပါသည္။
ယင္းသို့ဝယ္ယူ ရင္းနီွးရာမွာ အကို်းအျမတ္မ်ား ၊ အျမတ္ေဝစုမ်ားရရိွျပီး
မိမိတို့၏ ဓနျြကယ္ဝမႈ ကို ျဖစ္ေစပါသည္။ ကုမၸဏီမ်ားသည္ လည္းမိမိတို့၏
လုပ္ငန္းမ်ားကို ခဲ့်ထြင္ေရးအတြက္ လို အပ္ေသာ ကာလရွည္ ေငြေျကးအရင္းအနီွးကို
စေတာ့ရွယ္ယာ မ်ားထုတ္ေရာင္းျခင္းျဖင့္ ရရိွပါသည္။
ရရိွလာေသာေငြေျကးအရင္းအနီွးျဖင့္
လုပ္ငန္းမ်ားကိုခဲ့်ထြင္ကာ မိမိတို့ ၏ လုပ္ငန္းမ်ား
တစ္စထက္တစ္စျကီးထြားလာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျကပါသည္။ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းသည္ အထက္ပါ
ေငြလို အပ္ေနေသာ ကုမၸဏီမ်ားနွင့္ရင္းနီွးျမွုပ္နံွလိုေသာသူတို့အျကား တြင္ ေပါင္း ကူးအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးပါသည္။ ထိုသို့ ေကာင္းစြာလည္ပတ္ေနသည့္က႑သံုးခုမွ
နိုင္ငံေတာ္အေနနွင့္ အခြန္အေကာက္မ်ား ပိုမိုရရိွလာျခင္း၊ အလုပ္အကိုင္
အခြင့္အလန္းမ်ား ရရိွ ျခင္းစသည္တို့ျဖစ္ေပၚေစကာ စီးပြားေရးစနစ္
တိုးတက္ျမင့္မားမႈကို ျဖစ္ေပၚေစပါသည္။
ပညာရွင္မ်ားက ေကာင္းမြန္စြာလည္ပတ္နိုင္သည့္ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းတစ္ခုေပၚေပါက္နိုင္ရန္ lead time ဟု ေခၚသည့္ျကိုတင္ျပင္ဆင္ခိ်န္ကာလကို
လံုေလာက္စြာ ရယူရန္လိုအပ္ေျကာင္း၊ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းတစ္ခု တစ္ခုေကာင္း
မြန္စြာလည္ပတ္နိုင္ေစရန္ အနည္းဆံုး (၁ဝ)နွစ္ခန့္ အခိ်န္ယူရေျကာင္း
ဆိုခဲ့ပါသည္။ ယင္းကာလအတြင္းတြင္ ကုမၸဏီ မ်ား၊ ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူ
မ်ားနွင့္ ျကားခံအဖဲြ့အစည္းမ်ားရွင္သန္ျကီးထြားေစေရးအတြက္ နိုင္ငံေတာ္မွ အားေပးေဆာင္ ရြက္ျခင္း၊ ျပုစုပို်းေထာင္ျခင္းမ်ားေဆာင္ရြက္ရန္လိုအပ္ေျကာင္း၊ ထို့အျပင္ခိုင္မာေတာင့္တင္းသည့္ ဥပေဒနွင့္စည္း မ်ဥ္းမ်ားကို ေရးဆဲြျပဌာန္းရန္လိုအပ္မည္ျဖစ္ကာ ေနာက္တစ္ဆင့္တြင္ သင့္ေလ်ာ္ သည့္ နည္းပညာမ်ားကို တပ္ဆင္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ေျကာင္းဆိုခဲ့ပါသည္။
ကုမၸဏီမ်ား၊ ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူမ်ားနွင့္ ျကားခံအဖဲြ့အစည္းမ်ား
ရွင္သန္ျကီးထြားေစေရးသည္ စီးပြားေရးစနစ္တစ္ခု အားေကာင္းေစေရးအတြက္
အေရးပါေသာတြန္းအားတစ္ရပ္ျဖစ္ပါသည္။
ကုမၸဏီမ်ား ရင္းနီွးေငြလြယ္လင့္တကူရရိွေစ ေရး၊ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းတြင္
စာရင္းဝင္ကုမၸဏီ မ်ားအျဖစ္ပါဝင္ေစေရး နွင့္ ထိေရာက္သည့္
စာရင္းဝင္နည္းစနစ္မ်ားျဖစ္ ေပၚေစေရးအတြက္ နိုင္ငံေတာ္အစိုးရတြင္ေဆာင္ရြက္ေပးရန္တာဝန္ရိွပါသည္။ ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူမ်ားအတြက္လည္း
ဝယ္ယူ ထားေသာ စေတာ့ရွယ္ယာလက္မွတ္မ်ားကို ေငြျဖစ္လြယ္ေစနိုင္သည့္
စနစ္တစ္ခုဖန္ တီးေပးေရး၊ ေကာင္းမြန္ေသာ ေကာ္ပိုရိတ္စီမံခန့္ခဲြမႈစနစ္
(corporate governance) တစ္ ခုျဖစ္ေပၚလာေစေရး၊ ေကာင္းမြန္သည့္
စည္းမ်ဥ္းထိန္း ေက်ာင္းမႈစနစ္ (enforcement) မ်ားျဖစ္ေပၚေစေရးနွင့္
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူမ်ားအတြက္ပညာေပးစနစ္မ်ား
ကိုေဆာင္ ရြက္ ေပးရန္ လိုအပ္ပါသည္။ ျကားခံအဖဲြ့အစည္းမ်ားအတြက္လည္း
လိုအပ္ေသာ ေဈးကြက္ေရာင္းကုန္သစ္မ်ား တီထြင္ ဖန္တီးေပးရန္၊
စေတာ့ေဈးကြက္ျကားခံအဖဲြ့အစည္းမ်ားအခ်င္းခ်င္းကြင္းဆက္ နက္ဝပ္မ်ား ခိ်တ္ဆက္ေပးရန္ ၊ လိုက္ ေလ်ာညီေထြ ရိွသည့္စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းမ်ားကို ျပဌာန္းေပး ရန္ နွင့္ ေဈးကြက္တြင္ ပါဝင္သူမ်ားအားလံုးအတြက္ ဆဲြ ေဆာင္မႈမက္လံုးမ်ားေပး ရန္လိုအပ္ မည္ျဖစ္ပါသည္။
ခိုင္မာသည့္စည္းမ်ဥ္းနွင့္ ဥပေဒေရးရာမ်ားျပဌာန္းေရးကိုေဆာင္ရြက္ရာတြင္
ခိုင္မာ၍ လက္ေတြ့က်ေသာ စည္း မ်ဥ္းမ်ားကို ျပဌာန္းနိုင္ရန္အေရးျကီးပါသည္။
စေတာ့ေဈးကြက္အား ထိန္းေက်ာင္းသည့္ ဥပေဒနွစ္ခုရိွျပီး ယင္းတို့ မွာ
ကုမၸဏီဥပေဒနွင့္ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္မ်ား လဲလွယ္ေရာင္းဝယ္ေရးဥပေဒတို့ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းဥပေဒနွစ္ရပ္ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ရိွရန္ အေရးျကီးပါသည္။
ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္လဲလွယ္ေရာင္းဝယ္ေရး
ဥပေဒတြင္ အပိုင္းနွစ္ပိုင္းခဲြျခား ထားပါသည္။ ပထမ တစ္ ပိုင္းတြင္
လိုင္စင္မ်ားထုတ္ေပးျခင္း နွင့္ ဒုတိယပိုင္းတြင္ စည္းမ်ဥ္း
ထိန္းေက်ာင္းျခင္းျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါလိုင္စင္ ထုတ္ ေပးေရးနွင့္ စည္းမ်ဥ္း
ထိန္းေက်ာင္းေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို ဥပေဒအရအာဏာေပးအပ္ထားသည့္ ေငြေခ်းသက္ေသခံ
လက္မွတ္ေကာ္မရွင္ (Securities Exchange Commission, SEC)မွ
တာဝန္ယူမည္ျဖစ္ပါသည္။ လိုင္စင္ ထုတ္ေပးေရး အပိုင္းတြင္ စေတာ့ေဈးကြက္တြင္
အဓိကပါဝင္လွုပ္ရွားမည့္ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းအား လုပ္ငန္းလုပ္ပိုင္ ခြင့္
လိုင္စင္ထုတ္ေပးျခင္းျဖစ္ျပီး ဆက္လက္၍ ျကားခံအဖဲြ့ intermediaries
မ်ားျဖစ္သည့္ broker, dealer, underwriter , investment adviser မ်ား
လုပ္ငန္းလိုင္စင္ေလွ်ာက္ထားလာပါက ခြင့္ျပုခ်က္လိုင္စင္ ခ်ေပးျခင္း ျဖစ္ သည္။ ဆက္လက္၍စည္းမ်ဥ္းထိန္းေက်ာင္းျခင္းအပိုင္းျဖစ္ပါသည္။ စည္းမ်ဥ္းထိန္းေက်ာင္းျခင္းအပိုင္းတြင္ လုပ္ငန္း လုပ္ကိုင္ခြင့္လိုင္စင္ရယူထားသည့္ ျကားခံ အဖဲြ့မ်ားကို စည္းမ်ဥ္းထိန္းေက်ာင္းျခင္းျဖစ္ျပီး ဒုတိယအပိုင္းတြင္ အမ်ားနွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ ကုမၸဏီျကီးမ်ားကို စည္းကမ္းထိန္းေက်ာင္းျခင္းျဖစ္ ပါသည္။
စေတာ့အိတ္ခိ်န္းသည္လည္း မိမိကိုယ္တိုင္းစည္းမ်ဥ္းထိန္းေက်ာင္းသည့္အဖဲြ့တစ္ခု (self-regulatory organization)အျဖစ္ေဆာင္ရြက္သလို မိမိစေတာ့အိတ္ခိ်န္းတြင္ စာရင္းဝင္ထားသည့္ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီမ်ား ၊ စေတာ့ အိတ္ခိ်န္းတြင္အဖဲြ့ဝင္အျဖစ္ပါဝင္သည့္ ျကားခံ အဖဲြ့အစည္း မ်ားကိုလည္း စည္းမ်ဥ္းထိန္းေက်ာင္းရမည့္တာဝန္ရိွလာ
ပါသည္။ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းသည္ မိမိထံ တြင္ ေရာင္းဝယ္ျကသည့္ စေတာ့မ်ားအတြက္
မွ်တေသာ၊ ထိေရာက္ေသာ ေရာင္းဝယ္မႈမ်ား ကို ေဆာင္ရြက္ေပးသကဲ့သို
အေရာင္းအဝယ္ျဖစ္ေျမာက္ျပီးေသာ ရွယ္ယာမ်ား၊ ေငြေပးေခ်းမႈမ်ား အတြက္
စာရင္းရွင္းလင္းျခင္း (clearance and settlement )
လုပ္ငန္းမ်ားကိုေဆာင္ရြက္ေပး ရန္တာဝန္ယူေဆာင္ ရြက္ရသလို
စေတာ့ရွယ္ယာလက္မွတ္မ်ားကို လက္ခံထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ သည့္ (depository)
လုပ္ငန္း မ်ားကို လည္းေဆာင္ရြက္ေပးရန္တာဝန္ရိွပါသည္။
အခို့်နိုင္ငံရိွ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းမ်ားသည္ စာရင္းရွင္းလင္းျခင္းနွင့္
ရွယ္ယာ မ်ား ထိန္းသိမ္းျခင္းကို မိမိတို့ ကိုယ္တိုင္
လက္ေအာက္ခံလုပ္ငန္းခဲြမ်ားအျဖစ္
ေဆာင္ရြက္ျကသည္ရိွသလို အခို့်နိုင္ငံ ၏ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းမ်ားသည္လည္း
အဆိုပါဌာနမ်ားကို သီးျခားအဖဲြ့အစည္းမ်ားအျဖစ္ တည္ေထာင္ေဆာင္ ရြက္ျ
သည္လည္းရိွပါသည္။ သို့ရာတြင္ ေပၚထြန္းစ စေတာ့အိတ္ခိ်န္းမ်ား တြင္
ခဲြထုတ္ျခင္းျပုေသးဘဲ လုပ္ငန္းမ်ား အေျခ တည္တံ့၍ေအာင္ျမင္သည့္အခိ်န္တစ္ခုေရာက္မွသာ ခဲြထုတ္ျကသည့္သာဓကမ်ားရိွပါသည္။
ေနာက္ဆံုးလုပ္ေဆာင္ရန္လုပ္ငန္းမွာ
ရင္းနီွးျမွုပ္နံွသူမ်ား ၊ ျကားခံအဖဲြ့အစည္းမ်ား နွင့္
စေတာ့အိတ္ခိ်န္းတို့ အတြက္ နည္းပညာပလက္ေဖါင္းတစ္ခုကို
တည္ေထာင္ရန္ျဖစ္ပါသည္။ နည္းပညာပလက္ေဖာင္းထူေထာင္ရာတြင္ အစိတ္အပိုင္း(၄)ပိုင္းခဲြ၍ေဆာင္ရြက္ရန္ျဖစ္ပါသည္။
ယင္းအစိတ္အပိုင္းေလးပိုင္းမွာ (က) ေဈးကြက္မွထုတ္ျပန္မည့္
ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္မ်ားကို နည္းပညာအသံုးျပု၍ထုတ္ျပန္ျခင္း (ခ)
စေတာ့ရွယ္ယာေရာင္းဝယ္ေရး လုပ္ငန္း မ်ားကို နည္းပညာအသံုးျပုေဆာင္ရြက္ျခင္း
(ဂ) ေငြေျကးနွင့္ စေတာ့လက္မွတ္မ်ားကို နည္းပညာ အသံုးျပု၍ စာရင္း
ရွင္းလင္းျခင္း နွင့္ (ဃ) စေတာ့ရွယ္ယာအစရိွသည့္ ေငြေခ်းသက္ေသခံ
လက္မွတ္မ်ားကို လက္ခံထိန္းသိမ္းရာတြင္ နည္းပညာမ်ားအသံုးျပု ၍
ထိန္းသိမ္းသြားျခင္းစသည္တို့ျဖစ္ပါသည္။
စေတာ့အိတ္ခိ်န္းတစ္ခုေပၚေပါက္ေရးသည္
အေျပာလြယ္သေလာက္အလုပ္ခက္ပါသည္။ စေတာ့ အိတ္ခိ်န္း ဆိုသည္မွာ
ေဈးကြက္ေနရာတစ္ခုသာျဖစ္ပါသည္။ ေဈးကြက္တြင္ တင္ေရာင္းမည့္ ကုန္စည္မ်ားမွာ
အမ်ားနွင့္ သက္ဆိုင္ သည့္ကုမၸဏီမ်ား ၊ ေကာ္ပိုေရးရွင္းမ်ားမွ ထုတ္ေဝသည့္
စေတာ့၊ ရွယ္ယာ၊ ေငြေခ်းစာခု်ပ္ မ်ားျဖစ္ပါသည္။ စေတာ့ ေဈးကြက္ တြင္
ေရာင္းကုန္မရိွပါက ေအာင္ျမင္သည့္ ေဈးကြက္ဟု ဆိုနိုင္မည္မဟုတ္ပါ။ သို့ျဖစ္၍
အရည္အခ်င္းျပည့္မီ သည့္ ျမန္မာကုမၸဏီမ်ားေပၚေပါက္ေရး၊ ပြင့္လင္းျမင္သာျပီး
ခိုင္မာသည့္ ကုမၸဏီမ်ားေပၚေပါက္ေရး၊ အမ်ားျပည္သူ ပါဝင္နိုင္သည့္
ကုမၸဏီမ်ားေပၚေပါက္ေရး သည္လြန္စြာအေရးျကီးလွပါသည္။
ခိုင္မာ၍
ေအာင္ျမင္ေသာ ျမန္မာကုမၸဏီမ်ားျဖစ္ေပၚလာေရး၊ နိုင္ငံတကာေဈးကြက္မ်ားနွင့္
ယွဥ္ျပိုင္နိုင္ေရး အတြက္ McKinsay စီးပြားေရးသုေတသနအစီရင္ခံစာ က
ေအာက္ပါအတိုင္း မွတ္ခ်က္ျပုခဲ့ပါသည္။ “ျမန္မာကုမၸဏီ မ်ား
ယွဥ္ျပိုင္မႈစြမ္းရည္ ျမင့္မားလာေစေရးအတြက္ တစ္ခုတည္းေသာနည္းလမ္းမွာ
ေအာင္ျမင္မႈရရိွျပီးေသာ နိုင္ငံျခား ကုမၸဏီမ်ားနွင့္
လက္တဲြပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားရန္ျဖစ္ေျကာင္း၊ ယင္းသို့ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းမွ
လိုအပ္ေသာ အရင္းအနီွးမ်ားကို ရရိွေစရံုမွ်မက လုပ္ငန္းစီမံအုပ္ခု်ပ္မႈမ်ား၊
လုပ္ငန္းလည္ပတ္မႈနွင့္ ဖဲြ့စည္းမႈမ်ား အတြက္ အေကာင္း ဆံုးအေလ့အက်င့္
မ်ားကိုရရိွေစျခင္း၊ နည္းပညာနွင့္နိုင္ငံတကာ ကြန္ယက္မ်ား ကို
ရရိွေစေျကာင္းဆိုခဲ့ပါသည္။ ဤနည္း လမ္းျဖင့္ ျမန္မာကုမၸဏီမ်ား
၏စြမ္းေဆာင္ရည္ကို အျမန္ဆံုးျမွင့္တင္နိုင္မွာျဖစ္ေျကာင္းဆိုခဲ့ပါသည္။
ဆက္လက္၍ ျမန္မာကုမၸဏီ တို့အေနနွင့္ အလားအလားေကာင္းမြန္သည့္
လုပ္ေဖၚကိုင္ဖက္ကို ေရြးခ်ယ္ တတ္ရန္ အေရးျကာင္း၊ ေငြေျကး ထည့္
ဝင္ကာပူးေပါင္း ပါဝင္နိုင္သူျဖစ္ရမည့္အျပင္ ျကီးမားသည့္အကို်း
အျမတ္ရရိွနိုင္သည့္ ကုမၸဏီ ျဖစ္ရန္ အေရးျကီးေျကာင္း” ဆိုခဲ့ပါသည္။
ZTK
ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ဆုိင္ရာ ရံပုံေငြ တစ္ခုျဖစ္ျပီး စေတာ့ရွယ္ယာမ်ား၊
ေငြေၾကးလုံျခဳံမႈဆုိင္ရာ လုံုျခဳံေရးစာခ်ဳပ္မ်ား ႏွင့္
ေငြေၾကးေစ်းကြက္မ်ားတြင္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံရန္ အတြက္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူမ်ား
က စုေပါင္းကာ ရင္းႏွီးထားေသာ ရံပုံေငြတစ္ခုျဖစ္သည္။ Mutual Funds မ်ားကုိ
ေငြေၾကး မန္ေနဂ်ာမ်ားက စီမံခန္႕ခြဲေလ့ ရွိၾကျပီး သူတုိ႕သည္ Funds ၏
ေငြေၾကးမ်ားကုိ မည္သည့္ေနရာတြင္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမည္ ကုိ စီမံခန္႔ခြဲ
ၾကျပီ ထုိရင္းႏွီး ျမဳပ္ႏွံ မႈမွ တဆင့္ Mutual Fund မ်ားတြင္
ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံထားသူမ်ား ကုိ အက်ိ္ဳးအျမတ္ရရွိေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးသည္။
Mutul ၤFunds မ်ားတြင္ရင္းႏွီး ျမဳပ္ႏွံထားျခင္းျဖင့္ ရရွိႏုိင္ေသာေကာင္းက်ဳိးမ်ားမွာ ပမာဏ အနည္းငယ္သာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံ လုိသူမ်ား ကုိ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံထားေသာ ပမာဏ ထက္မ်ားေသာ ေငြေၾကးဆုိင္ရာစာခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ ပုိင္ဆုိင္မႈမ်ားကုိ စီမံႏုိင္ခြင့္ရရွိေစျခင္းျဖစ္ျပီး
ပုံမွန္ အားျဖင့္ ထုိအခြင့္အေရးကုိ ပမာဏ အနည္းငယ္သာ
ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူမ်ားက ရရိွေလ့မရွိေပ။ ဤရံပုံေငြတြင္ပါ၀င္သူမ်ားသည္
ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈမွရရွိေသာ အရႈံးႏွင့္ အျမတ္မ်ားကုိ တူညီစြာခံစားၾကသည္။
ဤရံပုံေငြ၏ ရွယ္ယာမ်ားကုိ ပုံမွန္ အားျဖင့္ေရာင္း၀ယ္ႏုိင္ျပီး
ရရွိလာေသာအျမတ္မ်ားကုိခံစားႏုိင္သည္။ထုိ႔အျပင္ လက္ရွိရွယ္ယာေပါက္ေစ်းအတုိင္း လည္းေငြျပန္ အမ္းယူႏုိင္သည္။
ztk
အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္ (Capital Market) ဘာေၾကာင့္လိုအပ္သလဲ
အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္ထဲမွာ တစ္ဦးခ်င္းေသာ္လည္းေကာင္း ၊
အဖြဲ႔အစည္းအလိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း ၊ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္ (Securities)
ေတြကို ေရာင္းဝယ္ႏိုင္ပါတယ္။ ပုဂၢလိကပိုင္အဖြဲ႔အစည္းေတြေရာ ၊
အစိုးရက႑ထဲမွာပါတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြပါ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္ ေတြကို
ထုတ္ေဝေရာင္းခ်ႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႔ရဲ ႔ ေငြေၾကးရန္ပံုေငြအင္အားကို
ျမွင့္တင္ႏိုင္ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။
အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္ထဲမွာ အစုရွယ္ယာ (Stock) ၊ ေငြေခ်းစာခ်ဳပ္(Bond) ေတြ
ထုတ္ေဝေရာင္းခ်ျခင္းပါဝင္ပါတယ္။ အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္ရွိျခင္းေၾကာင့္
အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ ဓနအင္အားကိုတိုးပြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္
ကုမၸဏီတစ္ခုဟာ အမ်ားပိုင္အျဖစ္ေျပာင္းလဲတဲ့အခါ Initial Public Offering
(IPO) လို႔ေခၚတဲ့ ရွယ္ယာအသစ္ေတြကို အမ်ားျပည္သူထံသို႔
ထုတ္ေဝေရာင္းခ်ျခင္းျပဳပါတယ္။ အစိုးရတစ္ရပ္အေနနဲ႔လည္း ၎ရဲ
႔အသံုးစရိတ္လိုအပ္တဲ့အခါ (ဥပမာ - ေဒသတစ္ခုမွာ လမ္း ၊ တံတား
စီမံကိန္းတစ္ခုအတြက္ ေငြလိုအပ္တယ္ဆိုပါစို႔။ အဲဒီအခါ Bond စာခ်ဳပ္အသစ္ေတြ
ထုတ္ေဝၿပီး ျပည္သူေတြထံကို ေရာင္းခ်ျခင္းျပဳကာ လိုအပ္တဲ့
အရင္းအႏွီးရႏိုင္ပါတယ္။ Bond ထုတ္ေဝသူက စာခ်ဳပ္သက္တမ္းအတြင္း
အတိုးႏႈန္းကိုေတာ့ ေပးအပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။)
အရင္းအႏွီးေစ်းကြက္မွာ Primary Market နဲ႔ Secondary Market ဆိုၿပီး
ခြဲျခားေခၚေလ့ရွိပါတယ္။ Primary Market ဆိုတာ ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္
အသစ္ေတြကို အခုမွ စတင္ထုတ္ေဝေရာင္းခ်တာကို ရည္ညႊန္းတာျဖစ္ပါတယ္။ IPO နဲ႔
တူတယ္လို႔ သတ္မွတ္လို႔ရပါတယ္။ Secondary Market ကေတာ့
ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူအခ်င္းခ်င္း သူတို႔ပိုင္ဆိုင္ၿပီးသား
ေငြေခ်းသက္ေသခံလက္မွတ္ေတြကို Stock Exchange မွာ ေရာင္း ၊ ဝယ္ၾကတာကို
ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။
ztk
ရန္ကုန္စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ေပၚေပါက္ရန္ ပထမအရစ္အျဖစ္ ေငြက်ပ္ ၃၂ ဘီလ်ံ မတည္ရင္းႏႇီးမႈ ျပဳလုပ္ရန္ လ်ာထားၿပီး
ျမန္မာႏႇင့္ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ရန္ ဂ်ပန္ဘက္မႇ Daiwa ကုမၸဏီ တစ္ခုတည္း
မဟုတ္ဘဲ အျခားဂ်ပန္ ကုမၸဏီမ်ားလည္း ပါ၀င္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း Japan Exchange
Group, Inc မႇ တာ၀န္ရႇိသူ တစ္ဦးက ေျပာၾကားသည္။
ထိုသို႔
ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ရာတြင္ ျမန္မာဘက္မႇ ၅၁ ရာခိုင္ႏႈန္း ထည့္၀င္မည္ျဖစ္ၿပီး
ဂ်ပန္ဘက္မႇ ၄၉ ရာခိုင္ႏႈန္း ထည့္၀င္သြားမည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနႏႇင့္
၁၆ ဒသမ ၃၁ ဘီလ်ံက်ပ္ ထည့္၀င္ရမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘ႑ာေရး ၀န္ႀကီးဌာန
ဒုတိယ၀န္ႀကီး ဦးေမာင္ေမာင္သိမ္းက ေျပာၾကားသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္
၂၀၁၅ ခုႏႇစ္ ေအာက္တိုဘာတြင္ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ေပၚေပါက္ရန္ ရည္မႇန္းခ်က္ထား
လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း အေဆာက္အအံုအျဖစ္ ကမ္းနားလမ္းရႇိ ျမ၀တီဘဏ္
႐ံုးခ်ဳပ္ေဟာင္းတြင္ စတင္လုပ္ေဆာင္ သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
လက္ရႇိအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အမ်ားပိုင္အျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္
ကုမၸဏီေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရႇိေသာ္လည္း စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းတြင္ စာရင္း၀င္ရန္
အရည္အခ်င္း ျပည့္မီသည့္ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီ ငါးခုခန္႔သာ ရႇိေနေသးေၾကာင္း
စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း ေပၚေပါက္ေရး ကူညီလုပ္ေဆာင္ ေနသူမ်ားထံမႇ သိရသည္။
စေတာ့အိတ္ခ်ိန္းတြင္ စာရင္း၀င္ရန္ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီ အနည္းဆံုး ၈၀ ခန္႔ လိုအပ္ေနေၾကာင္း သိရသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ တရား၀င္ အသိအမႇတ္ ျပဳထားျခင္း မဟုတ္ဘဲ ေရာင္းသူ၀ယ္သူ
တိုက္႐ိုက္ ေဆြးေႏြးေရာင္း၀ယ္သည့္ စနစ္ျဖင့္ စေတာ့ရႇယ္ယာ အေရာင္းအ၀ယ္
ျပဳလုပ္သည့္ေစ်းကြက္ (Over the Counter Market) လည္း မရႇိေသးဘဲ Myanmar
Securities Exchange Center (MSEC) တြင္ စာရင္း၀င္ထားသည့္ ကုမၸဏီႏႇစ္ခုသာ
ရႇိေနသည္။
အဆိုပါ အမ်ားပိုင္ကုမၸဏီ ႏႇစ္ခုမႇာ သစ္ေတာထြက္ပစၥည္း ဖက္စပ္ေကာ္ပိုေရးရႇင္းႏႇင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား ဘဏ္တို႔ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
ျမန္မာေငြေခ်း သက္ေသခံ လက္မႇတ္မ်ား လဲလႇယ္ေရာင္း၀ယ္ေရး ဥပေဒကို
ၿပီးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္ ၃၁ ရက္က လႊတ္ေတာ္တြင္ အတည္ျပဳ ျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီး ျဖစ္သည္။
လက္ရႇိအခ်ိန္တြင္ ဆက္စပ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ရန္ နည္းဥပေဒမ်ားကို
ေစာင့္ဆိုင္းလ်က္ရႇိသည္။
(ျမန္မာႏုိင္ငံသားမ်ား စာရင္း၀င္ရန္ စိတ္၀င္စားမႈ ျမင့္မားေနသည့္ စင္ကာပူ စေတာ့အိတ္ခ်ိန္း )
Eleven
